Menu
EUR
Hoe maak je oude munten schoon?

Hoe maak je oude munten schoon?

Door: Detect Metaaldetectors Reacties: 1

Een munt uit de grond is vaak een bruin of groen schijfje vol aarde. Juist dan wil je weten wat erop staat. Het goede nieuws: veel gewone, stevige bodemvondsten kun je met geduld en geschikt gereedschap zelf schoonmaken. Met een goede loep en de juiste potloden komen jaartallen, wapens en opschriften weer tevoorschijn.

In deze gids lees je stap voor stap hoe je gevonden munten reinigt, welke spullen daarbij helpen en hoe je ze daarna mooi bewaart.

Eerst even dit: denk je dat je een zeldzame of waardevolle munt hebt, een verzilverde munt (zilverlaagje op koper) of een munt die al uit elkaar valt? Laat die dan eerst beoordelen voordat je gaat schoonmaken. Ook een munt met weinig geldwaarde kan historisch interessant zijn. Hoe je een vondst herkent en registreert, lees je in onze kennisbank: Je eerste vondst herkennen en bewaren.

Wat heb je nodig?

  • Schoonmaakpotloden om vuil en korsten gericht weg te halen. De set van 4 schoonmaakpotloden (borstelpotlood, twee schoonmaakpotloden en een messing schraper) is een fijne basis. Wil je meer keuze, dan heeft de Le Crayon à André set van 6 ook een glasvezelpotlood, scalpel, staalwolpotlood en naald.
  • Een loep met verlichting om te zien waar vuil ophoudt en de munt begint. De Detect loep met standaard heeft een 5x-lens voor de hele munt, een 11x-lens voor jaartallen en muntmeestertekens, en 12 LED-lampjes.
  • Een munthouder zodat je munt niet wegschiet. De mini munthouder (set van 2) klemt munten van 15 tot 30 mm vast, zodat je beide handen vrij hebt.
  • Eventueel een reinigingsvloeistof om hardnekkige aanslag zachter te maken: The Restorator voor koper en brons, de zilveren munten reiniger voor zilver.
  • Wax of conserveermiddel om je munt na afloop te beschermen.

Detect Restauratieset XL met loep, schoonmaakpotloden en wax

In één keer beginnen? De Detect Restauratieset XL bevat de verlichte loep, de set van 4 schoonmaakpotloden en microkristallijne wax (150 ml). Los kosten deze drie producten € 79,85; in de set betaal je € 69,00.

Eerst kijken: aarde, patina of corrosie?

Niet alles op een munt is vuil. Met een loep zie je snel wat je voor je hebt:

  • Losse aarde en zand: gewoon vuil. Dit mag eraf.
  • Harde korsten: aarde en corrosie die zijn vastgekoekt. Die pak je stap voor stap aan.
  • Patina: een vaste laag in groen, bruin, rood of zwart. Vaak is die glad, maar bij bodemvondsten kan patina ook ruw of ongelijkmatig zijn. Die hoort bij de munt en beschermt hem. Laat patina zitten: een munt met mooie patina is vaak juist het mooiste resultaat.
  • Lichtgroen poeder in plekjes: dit kan actieve corrosie zijn (bronziekte). Niet wegpoetsen, maar droog bewaren. Daarover meer bij Bewaren.

Een groene munt is dus niet automatisch een probleem. Het doel is niet een glimmende munt, maar een munt waarop je alles goed kunt zien.

Stap 1: losse aarde verwijderen

Dit werkt voor alle metalen.

  1. Laat de munt eerst goed drogen op keukenpapier. Droge aarde valt vaak vanzelf al los.
  2. Borstel losse aarde weg met de borstelkant van een schoonmaakpotlood of een zacht tandenborsteltje.
  3. Zit er nog veel klei op? Spoel de munt kort onder lauw water, eventueel met een druppel milde zeep, en borstel zachtjes.
  4. Dep hem droog en laat hem helemaal opdrogen.

Vaak kun je de munt nu al aardig lezen. Ben je tevreden? Dan kun je direct door naar beschermen en bewaren.

Koperen en bronzen munten schoonmaken

Koperen en bronzen munten (duiten, oorden, penningen en Romeinse bronzen munten) kom je het meest tegen. Ze zitten vaak vol harde, groene of bruine korsten.

Korsten zachter maken. Bij hardnekkige aanslag kun je The Restorator gebruiken. Volgens de gebruiksaanwijzing leg je de munt in een afsluitbaar bakje, breng je een paar druppels aan, sluit je het bakje en laat je het 12 uur inwerken. Daarna haal je de verzachte aanslag weg met een schoonmaakpotlood of zachte borstel. Geen resultaat? Herhaal de behandeling. Draag hierbij handschoenen.

Gericht schoonmaken met potloden. Klem de munt in de munthouder en werk onder de loep. Begin zacht en werk alleen waar nodig met een steviger hulpmiddel:

  • Borstelpotlood voor losse resten in letters en hoekjes.
  • Dik potlood voor vastzittend vuil op het oppervlak. De punt is van messing en staal met een rubber-kristalmengsel.
  • Dun potlood van hetzelfde materiaal, met een fijnere punt voor kleine details zoals letters en jaartallen.
  • Scalpelpotlood of messing schraper voor een dikkere korst. Het scalpelpotlood heeft een koperen punt waarmee je voorzichtig schraapt. Werk met kleine, lichte bewegingen en net boven de patina.
  • Glasvezelpotlood voor het hardste vuil en kopergroen. Dit potlood schuurt, dus gebruik het kort en plaatselijk.
  • Staalwolpotlood om een stevige munt aan het eind egaal op te poetsen. Gebruik het niet op een munt met een mooie patina.

Zilveren munten schoonmaken

Zilver komt vaak redelijk gaaf uit de grond, maar zit onder een grijze of zwarte aanslag. Oudere zilveren munten bevatten bovendien vaak wat koper, waardoor ook groene vlekjes kunnen voorkomen.

Zwarte aanslag zachter maken. Gebruik de zilveren munten reiniger. Volgens de gebruiksaanwijzing breng je een paar druppels aan, laat je het 20 tot 30 minuten intrekken en spoel je af met warm water. Restjes haal je weg met een wattenstaafje. Daarna doe je de andere kant.

Nawerken. Zilver is zacht. Gebruik daarom vooral het borstelpotlood en de zachtere schoonmaakpotloden. Test een potlood eerst op de rand.

Een beetje donkere toon in de diepere delen mag blijven. Dat geeft reliëf en ziet er natuurlijker uit dan een volledig gepoetste munt.

Gouden munten

Goud corrodeert vrijwel niet. Spoel losse aarde weg met lauw water en een zacht borsteltje. Gebruik geen potloden of schuurmiddelen: goud is zacht en krast snel.

Wanneer stop je?

Stop met schoonmaken als:

  • je de patina bereikt: je komt op een vaste, harde laag met een eigen kleur;
  • er krasjes of glimmende plekjes ontstaan;
  • het oppervlak afbrokkelt of er schilfers loskomen;
  • er onder het zilver koper tevoorschijn komt (dan is de munt waarschijnlijk verzilverd).

Twijfel je? Neem dan even pauze en bekijk de munt later nog eens onder de loep.

Drogen, beschermen en bewaren

Goed drogen. Laat de munt na schoonmaken minstens een paar uur op kamertemperatuur drogen, niet op de verwarming. Vocht dat achterblijft, zorgt later voor nieuwe corrosie.

Beschermen. Een schone, droge munt kun je beschermen met een dun laagje:

  • Microkristallijne wax: breng een kleine hoeveelheid aan, verdeel gelijkmatig, laat 10 tot 15 minuten intrekken en poets de resten weg met een zachte doek. Geeft een zachte glans.
  • Le Crayon à André conserveermiddel: een 5% oplossing van Paraloid B-72 die een harde, transparante laag vormt. Dun aanbrengen en laten drogen. Gebruik het in een goed geventileerde ruimte, met handschoenen. De laag is later weer te verwijderen met aceton.

Breng wax of conserveermiddel alleen aan op een munt die volledig droog is. Zie je lichtgroen poeder dat steeds terugkomt (bronziekte)? Dan helpt een beschermlaag niet: bewaar die munt zo droog mogelijk, bijvoorbeeld in een afgesloten doos met silicagel, en vraag advies.

Bewaren. Bewaar munten los van elkaar, zodat ze niet tegen elkaar schuren, en droog. In het veld is een Coin Pad handig voor munten tot 29 mm. Thuis werken muntzakjes of doosjes met een label. Noteer bij elke munt waar je hem vond.

Methodes uit forums: wat werkt wel en wat niet?

  • Ultrasoon reiniger: handig voor stevige moderne munten, sieraden en gebruiksvoorwerpen. Voor oude munten met patina of korsten minder geschikt, omdat de trillingen de patina kunnen losmaken. Bekijk de Kapaan ultrasoon reiniger.

Kapaan Ultrasone Reiniger

  • Azijn, citroensap, cola en ammoniak: lossen ook patina en metaal op. Je munt wordt dan vaak kaal of roze. Niet doen.
  • WD-40 en olie: maakt aarde soms wat losser, maar trekt in de munt en houdt corrosie niet tegen. Liever niet.
  • Elektrolyse: haalt alles in één keer weg, ook patina en details. Niet geschikt voor oude munten.
  • Trommelmachine (tumbler): een tumbler draait je vondsten urenlang rond met water en polijstkorrels. Dat scheelt veel handwerk bij stevige, moderne munten en robuuste metalen vondsten die je gewoon schoon wilt hebben. Voor oude munten met patina of fijne details is trommelen te grof: randen, opschriften en patina slijten mee. Die maak je beter met de hand schoon.

Lortone tumbler 3A Trommelmachine

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt het om een munt schoon te maken?

Dat verschilt sterk. Een munt met losse aarde is in tien minuten klaar. Een munt met harde korsten kan meerdere sessies kosten, zeker als je The Restorator 12 uur laat inwerken. Neem er de tijd voor.

Welk schoonmaakpotlood gebruik ik eerst?

Begin altijd met het zachtste: de borstelkant. Ga pas naar de schoonmaakpotloden, schraper of het glasvezelpotlood als het zachtere potlood niets meer doet.

Kan ik dezelfde potloden voor koper en zilver gebruiken?

Voor een deel wel. Op zilver gebruik je de borstel en de zachtere potloden, samen met de zilveren munten reiniger. Het glasvezelpotlood is bedoeld voor koper en brons.

Wax of conserveermiddel: wat kies ik?

Wax is makkelijk aan te brengen en geeft een zachte glans. Het conserveermiddel geeft een harde, transparante laag. Voor de meeste munten in je collectie is wax een prima keuze.

Haalt schoonmaken de waarde van een munt omlaag?

Bij gewone bodemvondsten draait schoonmaken vooral om herkenbaarheid en plezier. Bij verzamelwaardige munten kan ook een voorzichtige reiniging invloed hebben op de waarde.

Aan de slag

Met een goede loep, een munthouder en een set schoonmaakpotloden kom je al heel ver. Maak je regelmatig vondsten schoon, dan heb je met de Restauratieset XL alles in één keer in huis.

Zelf je vondsten schoonmaken? Bekijk onze schoonmaakpotloden, loepen en complete sets voor het reinigen en bewaren van je vondsten.


Reacties (1)

Peter
Geplaatst op 2024-02-26 05:46:19
Hallo, is er een truk om oude 1 of 2 euro muntstukken die lang op het strand hebben gelegen te herstellen, het zilveren afdeklaag laagje is meestal weggeroest en kan daardoor niet meer gebruikt worden als betaalmiddel.
Dank
Kies uw taal
Kies uw valuta
€

Mijn account

Wachtwoord vergeten?

Recent toegevoegd

Totaal incl. btw
0,00
Bestel nog voor €100,00 en de verzending is gratis
0
Vergelijk
Start vergelijking

Laat een reactie achter

Uw e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Dit artikel is toegevoegd aan uw winkel wagen!